Ўзбекистон ва ОТГ: сармоявий ҳамкорликнинг янги ўсиш нуқталари ва устувор лойиҳалар
Ўзбекистон ва ОТГ: сармоявий ҳамкорликнинг янги ўсиш нуқталари ва устувор лойиҳалар
Ўзбекистон тарихан туркийзабон давлатлар ўртасидаги алоқаларни мустаҳкамлашнинг фаол ташаббускори бўлиб келган. Чекланган ҳамкорлик давридан сўнг, республика Президентининг 2018 йилда ташкилотнинг олтинчи саммитида фахрий меҳмон сифатида иштирок этиши бурилиш нуқтаси бўлди. 2019 йилда мамлакат Нахичеван шартномасини ратификация қилди ва расман туркий давлатлар Ташкилотининг (ОЦ) тўлиқ аъзоси бўлди.
Ўзбекистон қўшилганидан буён 116 та аниқ ташаббусни илгари сурди, уларнинг ярмидан кўпи муваффақиятли амалга оширилди. Ушбу курснинг иқтисодий самараси рақамлар билан тасдиқланади: 2025 йил охирига келиб МДҲ мамлакатлари билан савдо айланмаси 9,6 фоизга ўсди ва 10,8 миллиард долларни ташкил этди.
Инвестициявий ҳамкорлик ҳам барқарор ўсишни кўрсатиб, 4352 йил бошида ассоциация мамлакатлари капитали иштирокидаги 2026 корхона фаолиятини таъминламоқда. Туркия Республикаси стратегик шерик бўлиб, у билан муносабатлар расман 2017 йилда стратегик шериклик даражасига этди. Туркия Мдҳнинг барча мамлакатлари орасида Ўзбекистонда ташкил етилган корхоналар сони бўйича етакчилик қилмоқда, уларнинг сони 2137 тага этди. 2025 йилда сармоявий ҳамкорлик 3,2 миллиард доллар миқдорида маблаг ажратилиши билан ажралиб турди. Шу даврда товар айланмаси 3,024 миллиард долларни ташкил етди. Транспорт алоқалари жуда интенсив: ҳар ҳафта икки мамлакат шаҳарлари ўртасида саккиз хил йўналишга, шу жумладан Istanbul ва Анқарага йўналишлар бўйича 97 та мунтазам рейслар амалга оширилади.
Қозоғистон Ўзбекистоннинг ташкилот ичидаги энг йирик савдо ҳамкори бўлиб, товар айланмаси 11,4 йилда 2025 фоизга ўсиб, 5 миллиард долларга яқин. Республикада Қозоғистон капитали иштирокидаги 1212 корхона муваффақиятли фаолият юритмоқда. Минтақалараро ҳамкорлик форумининг иши алоқаларни кенгайтиришнинг муҳим механизми бўлиб, унинг доирасида умумий қиймати 7,1 миллиард долларлик лойиҳа ва шартномаларни амалга ошириш бўйича йўл харитаси имзоланди. Транспорт сектори улкан нисбатларни намойиш этади: 2025 йилда юк ташиш ҳажми 22,3 million тоннадан ошди, 19,6 миллион тонна асосий юк темир йўлларга тушди.
Қирғизистон билан иқтисодий алоқалар динамикаси 37,1 йилда 2025 фоизга ўсиб, 1,199 миллиард долларга етган товар айланмасининг энг юқори ўсиш суръатлари билан тавсифланади. Томонлар кенг қамровли стратегик шериклик форматини бирлаштирдилар, бу қўшма корхоналар сонини 346 донага етказишга ёрдам берди.
Транспорт сектори сезиларли ўсишни қайд этди: 2025 йилда юк ташишнинг умумий ҳажми 22,4 фоизга ўсди ва деярли 5,4 миллион тоннани ташкил этди. Барча transport турлари бўйича експорт жўнатмалари икки баравар кўпайди, бу ишлаб чиқариш занжирларининг чуқур интеграциясидан далолат беради. 2024 йилда Озарбайжон билан иттифоқчилик муносабатлари тўғрисидаги шартнома имзоланди ва бу икки томонлама ҳамкорликда янги саҳифа очди. 2025 йилда икки мамлакат ўртасидаги товар айирбошлаш ҳажми 14,6 фоизга ўсиб, 307,3 млн. Озарбайжон капитали иштирокидаги 367 корхона инвестиция соҳасида фаолият юритмоқда. Логистика ҳамкорлиги ҳам мустаҳкамланмоқда: 2025 йилда ташилган юкларнинг умумий ҳажми 28,3 фоизга ошди ва пойтахтлар ўртасида мунтазам рейслар ҳафтасига 14 та парвоз частотаси билан таъминланади.
Ташкилот фаолиятида кузатувчи сифатида иштирок етаётган Туркманистон муҳим ҳамкор бўлиб қолмоқда, бу билан савдо айланмаси 1,203 йилда 2025 миллиард долларга етди. Шовот-Дашогуз қўшма чегара савдо зонасининг ишга туширилиши товар алмашинувини соддалаштириш йўлидаги амалий қадам бўлди. 2026 йил бошида Ўзбекистонда Туркманистон капитали иштирокидаги 270 та корхона фаолият юритган. Транспорт соҳасида 2025 йил охирига келиб юк ташишнинг умумий ҳажми қарийб 1,785 миллион тоннани ташкил этди ва бу 22,5% ижобий ўсиш тенденциясини кўрсатди. Венгрия ҳам кузатувчи мақомига эга ва Ўзбекистон билан юқори технологияли ҳамкорликни фаол ривожлантирмоқда. 2025 йилда ўзаро савдо 41,7 фоизга ўсди ва 117,4 миллион долларга етди. Республикада Венгрия капитали иштирокидаги 20 та корхона фаолият кўрсатаётганига қарамай, уларнинг лойиҳалари сезиларли даражада. Булар Сирдарёда 165 миллион долларлик паррандачилик кластерларини ташкил этиш ва янги Тошкентда 59 миллион долларлик канализация тозалаш иншоотларини қуриш лойиҳасидир.
Ташаббусларнинг муваффақиятли амалга оширилиши ва иқтисодий кўрсаткичларнинг барқарор ўсиши Ўзбекистон туркий давлатлар ташкилоти доирасида ўз миллий манфаатларини илгари суриш учун самарали восита топганини тасдиқлайди. Саноат кооперациясини янада чуқурлаштириш ва минтақанинг транзит салоҳиятини ривожлантириш ушбу маконни глобал ишлаб чиқариш ва савдонинг муҳим марказига айлантириш учун мустаҳкам пойдевор яратмоқда. Туркий дунё билан яқинлашиш йўлидаги стратегик йўналиш миллий иқтисодиётнинг муҳим тармоқларига инновациялар ва кенг кўламли инвестицияларни жалб қилишнинг янги истиқболларини очмоқда. Ушбу сиёсатнинг давом эттирилиши нафақат республиканинг халқаро майдондаги мавқеини мустаҳкамлайди, балки ташкилотга Аъзо барча давлатларнинг узоқ муддатли ижтимоий-иқтисодий фаровонлигини таъминлайди.
