Тошкент Марказий Осиёнинг инвестиция капитали сифатида: Беш йиллик юбилейли халқаро инвестиция форумидан нимани кутиш мумкин
Тошкент Марказий Осиёнинг инвестиция капитали сифатида: Беш йиллик юбилейли халқаро инвестиция форумидан нимани кутиш мумкин
16 йил 19-2026 июн кунлари Тошкентда беш йиллик Тошкент халқаро инвестиция форуми бўлиб ўтади. Бу йилги мавзу "инвестицияларнинг барқарорлиги: янги чегаралар, янги шериклик" – муҳокама учун асос яратади: global ноаниқлик шароитида инвестицияларни қандай ҳимоя қилиш керак, қайси институционал механизмлар чегара бозорларида капитал барқарорлигини оширади ва янги шериклик йўналишлари ишлайди.
Форум контексти макроиқтисодий натижалар билан белгиланади. Миллий статистика қўмитаси маълумотларига кўра, Ўзбекистон ЯИМ 7,7 йилда 2025 фоизга ўсди ва 147 миллиард доллардан ошди, бу 2021 йилдан бери енг юқори кўрсаткич ва Европа ва Марказий Осиёдаги енг юқори кўрсаткичлардан биридир. Биринчи марта, Fitch Ratings ва С & П Global бб учун бб мамлакат суверен рейтингини модернизация, Moody нинг ижобий " ўз дунёқарашини қайта кўриб еса."Халқаро захиралар, Марказий Банк маълумотларига кўра, 77 миллиард доллардан ошади. Экспорт 24 фоизга ўсиб, 33,8 миллиард долларни ташкил етди.
Тўғридан-тўғри хорижий инвестициялар 46,9 фоизга ўсди ва инвестицияларнинг умумий ҳажмидаги улуши 40,5 фоизга етди. 4 йилда атиги 2017 миллиард долл. хорижий инвестицияларни жалб қилган иқтисодиёт учун бу кўрсаткич 42 йилга келиб 2025 миллиард долларга ўсиши ривожланишнинг сифат жиҳатидан бошқача кўламига ўтишни англатади. Саккиз йил ичида капитал оқимининг бундай ўн баравар кўпайиши мамлакатнинг инвестицион жозибадорлигини тубдан ўзгартирганлигини тасдиқлайди. Форум иқтисодиёт билан бирга мавқеси ортиб бормоқда.
Ўтган йили ТИФФ 8000 дан ортиқ иштирокчиларни тўплади, улардан 3000 га яқини 97 мамлакатдан келган хорижий делегатлар еди. Меҳмонлар орасида Болгария Президенти Румен Радев, Словакия Бош вазири Роберт Фицо, Марказий Осиёнинг барча мамлакатлари ҳукумат раҳбарлари, ЕТТБ Президенти Одил Рено-Бассо ва янги тараққиёт банки Президенти Дилма Руссеф ҳам бор.
Имзоланган шартномалар ва битимларнинг умумий ҳажми 30,5 миллиард долларни ташкил етди. Бироқ, сайтнинг етуклигининг енг аниқ кўрсаткичи имзолар сони емас, балки амалга оширилаётган лойиҳаларнинг нисбати – бу келишувларни айланма активларга айлантириш инвесторларни қайтариш мезонига айланади.
Юбилей форумининг асосий мавзуси 2026 йил март ойида Президент Фармони билан ташкил етилган Тошкент халқаро Молия маркази (ТМФC) бўлади. Бунинг ортида ўзига хос институционал архитектура мавжуд: умумий ҳуқуқ тамойилларига асосланган махсус ҳуқуқий режим, ўзининг молиявий хизматлар регулятори, арбитраж маркази (ТИАC) ва 2076 йилгача солиқ имтиёзлари. ТМФC халқаро бозор иштирокчиларига таниш ҳуқуқий муҳит ва тартибга солувчи башорат қилишни таклиф қилувчи ихтисослашган молиявий марказларни яратишнинг глобал тенденциясига мос келади.
Унинг асосий хусусияти унинг мамлакат Қонунчилик базасига интеграциялашувидир: марказ алоҳида юрисдикцияни яратиш ўрнига, махсус ҳуқуқий режим остида ишлайди, бу тартибга солувчи бўлинишни камайтиради ва миллий иқтисодиёт билан ўзаро муносабатларни соддалаштиради. Дунёнинг етакчи молия марказлари раҳбарлари ва Ўзбекистонда фаолият юритаётган глобал инвесторлар иштирокидаги ҳайъат Мажлиси ТМФC халқаро бозор иштирокчиларини қандай шароитларда жалб қилиши мумкинлиги ҳақидаги асосий саволга жавоб бериш учун мўлжалланган.
ТМИФ-2026 бизнес дастури тўртта муҳим блок атрофида тузилган: инвестицияларнинг барқарорлиги ва капитални ҳимоя қилиш механизмлари, молиявий инфратузилма ва капитал бозорларини ривожлантириш, савдо алоқаси ва логистика коридорлари, енергия алмашинуви ва иқлимни молиялаштириш. Энг муҳим сессиялар орасида муқобил инвестиция фондлари учун меъёрий–ҳуқуқий база (ПЕ ва ВC учун Қонунчилик базаси биринчи мартаa қабул қилинмоқда), Ўрта коридор ва Trans-Каспий логистикаси бўйича муҳокамалар, Марказий Осиё суверен рейтинглари бўйича ҳайъат ва аралаш билан ишлаш амалиёти муҳокама қилинди. чегара бозорларида молия воситалари.
Алоҳида бўлим арбитраж ва низоларни ҳал етишга бағишланган – Тошкент халқаро арбитраж маркази (ТИАC), Британия-Ўзбекистон юридик ассоциацияси (Брула) ва Буюк Британия элчихонаси билан ҳамкорликда иккита ҳайъат Мажлиси ўтказилади. Мавзу арбитраж экотизимининг институционал дизайни, шу жумладан низолардан қочишнинг инновацион протоколи ва Ўзбекистоннинг global инвестицияларни ҳимоя қилиш тизимидаги жойлашуви: ИСДС, икки томонлама инвестиция шартномаларини ислоҳ қилиш ва Ню-Ёрк Конвенсияси бўйича қарорларнинг бажарилишини қамраб олади.
Энергия кун тартиби алоҳида эътиборга лойиқдир. Ўзбекистон 54 йилга келиб електр енергияси ишлаб чиқаришда қайта тикланувчи енергия манбалари улушини 2030 фоизга етказишни ўз олдига улкан мақсад қилиб қўйган. Ҳозирги вақтда мамлакатда умумий қуввати 4 Гвт дан ортиқ бўлган қуёш ва шамол электр станциялари мавжуд ва лойиҳа портфелида 19 Гвт қўшимча "яшил" қувватларни қуриш кўзда тутилган. Шу билан бирга, давлат-хусусий шериклик механизми ривожланмоқда: 2025 йил бошидан олинган маълумотларга кўра, мамлакатда қарийб 28 миллиард долларлик ДХШ лойиҳалари имзоланган.
Инвесторлар учун бу стандартлаштирилган ППА шартномалари ва аниқ кириш механизми бўлган катта тузилган бозор, форумнинг енергия панелида батафсил муҳокама қилинадиган мавзу.
ТМИФ-2026 Ўзбекистон иқтисодий шерикликларининг кенгайиб бораётган географиясини акс еттирувчи икки томонлама бизнес-форумлар форматини сақлаб қолади. Тасдиқланган жойлар қаторига Корея Республикаси, Ақш, Хорватия, Венгрия, Туркия, Албания билан бизнес–форумлар, шунингдек, Хитой-ШҲТ сармоявий мулоқоти киради; форум яқинлашгани сайин иштирокчилар рўйхати ўсишда давом этмоқда.
Давлат ва ҳукумат раҳбарлари иштирокидаги ялпи Мажлис бизнес дастурининг оҳангини белгилайди. Бунга параллел равишда, тахминан 6000 квадрат метр майдонга эга саноат ва инвестиция салоҳияти кўргазмаси мавжуд. м-2025 йилда шунга ўхшаш платформа 500 дан ортиқ Б2Б ва Б2Г учрашувларини 100 иштирокчи компаниялар учун тақдим этди.
Шу билан бирга, форум кун тартибида ҳал қилинмаган масалалар ҳам ёритилган. Корпоратив бошқарув сессияси консентрациядан тарқоқ мулкка ўтиш масаласини кўтаради, бу жараёнсиз фонд бозори ликвидсиз қолади. Давлат активларини хусусийлаштириш ва ИПО-ни муҳокама қилиш ушбу жараёнларнинг суръати ва институционал сифати тўғрисида тўғридан-тўғри суҳбатни ўз ичига олади.
ОЕCД стандартларида масъулиятли бизнес юритиш блоки институционал капиталга кириш учун фақат солиқ имтиёзлари етарли эмаслигини таъкидлайди – биз таъминот занжирларининг шаффофлиги ва Миллий алоқа нуқтасининг самарали механизмларига муҳтожмиз.
Бизнес дастури тармоқ форматлари билан тўлдирилади: рақамлаштириш ва сунъий интеллект бўйича ФИC ва ЕЙ ишчи нонуштаси, ҳар йили СҚБ инвесторлари куни, ЕСГ мукофотини топшириш маросими ва Европа бизнес оқшоми.
Норасмий қисм-ТИИФ Очиқ теннес турнири ва кечки пойга-конференция залларидан ташқарида муносабатларни ўрнатишни афзал кўрган делегатлар учун мўлжалланган. Юбилей оқшоми электрон мусиқа фестивали билан ҳамкорлик билан якунланади, бу тафсилот Ўзбекистоннинг халқаро томошабинлар олдида ўзини намоён қилиш услубини тавсифлайди.
Ўзбекистон учун ТМИФ узоқ вақтдан бери Витрин бўлишни тўхтатди. Бу инвестиция сиёсатининг ишчи воситаси бўлиб, унинг самарадорлиги имзолаш маросимлари сони билан емас, балки форумлар ўртасида иқтисодиётга ҳақиқатда кирган капитал миқдори билан ўлчанади. Бешинчи юбилей форуми мамлакат бир вақтнинг ўзида халқаро молия марказини ишга тушираётган, муқобил инвестиция фондлари тўғрисида қонун қабул қилаётган ва суверен рейтингни кўтараётган бир пайтда ўтказилмоқда – бу тасодиф институционал базаси ўсиб бораётган чегара бозорларида ишлашни истаган инвесторлар учун имконият ойнасини яратади.
