Ўзбекистон ва АҚШ ўртасидаги муносабатлар мунтазам стратегик мулоқот босқичига қадам қўйди

Ўзбекистон ва АҚШ ўртасидаги муносабатлар мунтазам стратегик мулоқот босқичига қадам қўйди

Ўзбекистон президенти ҳузуридаги стратегик ва минтақалараро тадқиқотлар институти експерти Президент Шавкат Мирзиёевнинг Ақшга 17-19 феврал кунлари бўлиб ўтган амалий ташрифи якунлари бўйича Жаҳон аҳлига фикр билдирди:

- Ўзбекистон Президентининг тинчлик Кенгашининг биринчи мажлисидаги иштироки доирасида Ақшга ташрифи нафақат навбатдаги дипломатик тадбир, балки Вашингтон билан сўнгги йилларда қурилган прагматик ва ўзаро манфаатли мулоқот стратегиясининг мантиқий давоми бўлди. Бу рамзий сиёсий ўзаро таъсирдан хавфсизлик, иқтисодиёт, савдо ва гуманитар алмашинувларда тизимли мувофиқлаштиришга ўтишни намойиш етди.

Ушбу ташриф сўнгги олти ой ичида интенсив ҳамкорликнинг авж нуқтаси бўлди. БМТ Бош Ассамблеяси доирасидаги учрашувлар, C5 + 1 саммити, Давосдаги тадбирларда иштирок етиш ва тинчлик Кенгаши Уставининг имзоланиши, шунингдек, икки раҳбар ўртасидаги шахсий алоқалар барқарор динамикани кучайтирди. Олти ой ичида ўтказилган ушбу бешинчи саммит шуни кўрсатадики, муносабатлар мунтазам стратегик алоқа босқичига кирган ва ҳар бир учрашув аниқ келишувлар билан мустаҳкамланган.

Ташрифнинг банд бўлган бизнес дастури унинг амалий хусусиятини тасдиқлади. Давлатимиз раҳбари АҚШда бўлган даврида Америка Маъмурияти, молия институтлари ва ишбилармон доиралари, жумладан, АҚШнинг Экспорт-Импорт банки, халқаро тараққиёт Молия корпорацияси, Америка-Ўзбекистон савдо палатаси вакиллари, шунингдек, йирик компаниялар раҳбарлари билан музокаралар ўтказди. Будан компаниялар Valmont Industries, Gulf Oil, Aviagen, John Deere, BlackRock Financial Markets Advisory, Oppenheimer, Трахйс ва бошқалар. Икки томонлама ҳужжатлар имзолангандан сўнг томонлар агросаноат мажмуаси, муҳим фойдали қазилмалар, молия бозорини ривожлантириш, инвестиция муҳитини яхшилаш, инвестиция платформасини яратиш каби устувор йўналишлар бўйича келишувларни мустаҳкамладилар.

АҚШ савдо вакили ва савдо котиби билан мунозаралар алоҳида эътиборга лойиқдир. Музокаралар чоғида Марказий Осиё мамлакатлари ва Ақш ўртасида савдо ва инвестициялар бўйича доиравий битим доирасида ишларни фаоллаштириш зарурлиги таъкидланди. Бу ҳамкорлик нафақат икки томонлама, балки минтақавий аҳамиятга ега бўлиб, Ўзбекистоннинг минтақадаги иқтисодий жараёнлар координатори сифатидаги мавқеини мустаҳкамлади.

Тарихий нуқтаи назардан қараганда, ҳозирги босқичнинг пойдевори 2018 йилда Шавкат Мирзиёевнинг Вашингтонга биринчи расмий ташрифи чоғида, қиймати 4,8 миллиард доллардан зиёд шартномалар имзоланган пайтда қўйилган еди. Ушбу тўплам Ўзбекистоннинг халқаро бизнес учун тизимли очиқлигидан далолат беради. 2021 йилда стратегик шериклик мулоқоти йўлга қўйилди ва унинг кейинги кенгайиши икки томонлама муносабатларнинг институционализациясидан далолат беради. Ўзбекистон раҳбарининг АҚШ Президенти Доналд Трамп ташаббуси билан Маямида бўлиб ўтадиган Г20 саммитига таклиф етилиши мамлакатнинг халқаро мақоми мустаҳкамланиб, унинг глобал кун тартибидаги роли тобора ортиб бораётганини янада тасдиқлади.

 Ҳамкорликнинг иқтисодий жиҳатлари барқарор ўсишни намойиш етмоқда. Савдо айланмаси 408 йилда $2018 млн. ташкил этган бўлсада, 1-2024 йил якунлари бўйича изчил равишда $2025 миллиарддан ошди. 35 миллиард долларлик жорий уч йиллик иқтисодий ҳамкорлик дастури томонлар ниятларининг узоқ муддатли хусусиятини акс еттиради. Шу билан бирга, ўзаро ҳамкорлик таркиби сифат жиҳатидан ўзгармоқда: асосий еътибор савдо операцияларидан инвестиция ва ишлаб чиқариш лойиҳаларини амалга оширишга ўтмоқда.

Бугунги кунда Ўзбекистонда Американинг Аир Products, General Electric, General Motors, Boeing, Ҳонеюелл ва Жоҳн Deere каби флагман компаниялари фаол фаолият юритмоқда. C8.7 + 5 саммитида имзоланган 1 миллиард долларлик шартномалар тўплами, шу жумладан 22 та Boeing самолёти учун шартнома, муҳим фойдали қазилмалар соҳасига инвестициялар ва агросаноат соҳасидаги лойиҳалар мулоқотнинг амалий йўналишини тасдиқлайди.

Экспорт тузилмасининг ўзгариши айниқса аниқ: хизматлар ҳозирда Ўзбекистоннинг АҚШга экспортининг тахминан 86 фоизини ташкил этади, ИТ сектори эса асосий ҳайдовчи бўлиб қолмоқда. 800 фаол рақамли хизматлар експортчиларидан 448 Ақш бозорига йўналтирилган бўлиб, барча саноат экспортининг 45 фоизини ташкил этади. Бу шуни кўрсатадики, ҳамкорлик аста-секин юқори технологияларга айланиб, анъанавий товарларга асосланган моделлардан ташқарига чиқмоқда.

Ҳамкорликнинг гуманитар йўналиши ҳам муҳим. Академик алмашинув кенгайиб, қўшма илмий лойиҳалар сони ортиб, ўзбекистонлик мутахассисларнинг халқаро таълим тармоқларига интеграциялашуви кучаймоқда. Ҳозирги кунда Ўзбекистоннинг 40 та университети АҚШнинг 25 дан ортиқ университетлари билан ҳамкорлик дастурларини амалга оширмоқда. Вебстер университетининг Тошкентдаги филиали ва Аризона штати университети билан ҳамкорликда ташкил этилган Америка технология университети муваффақиятли фаолият юритмоқда.

Шундай қилиб, стратегик шериклик учун узоқ муддатли интеллектуал инфратузилма шакллантирилмоқда. Умуман олганда, Ўзбекистон ва Ақш ўртасидаги муносабатларнинг ҳозирги босқичи рамзий декларациялардан минтақавий хавфсизлик, барқарор ривожланиш, инвестиция сиёсати ва технологик модернизация масалалари бўйича тизимли мувофиқлаштиришга ўтиш билан тавсифланади. Ушбу ютуқлар Ўзбекистон Ақшнинг Марказий Осиёдаги асосий ҳамкори сифатида барқарор равишда ўзини намоён етаётганини тасдиқлайди.

Дунё ИА.