Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази Ўзбекистон банк сектори сафини кенгайтирмоқда
Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази Ўзбекистон банк сектори сафини кенгайтирмоқда
CЕРР банкнинг 2025 йилдаги рейтинг натижаларига кўра, аксарият молия институтларининг барқарор позициялари ушбу сектор бўйича рақобатбардошлик даражасининг юқорилигини кўрсатмоқда. Шу билан бирга, ўрта даражадаги segment ичида сезиларли ўзгариш пайдо бўлди. Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази (CЕРР) Q4 2025 учун Банк фаолияти индекси натижалари бўйича янгиланган Банк рейтингини тақдим етди. Тадқиқот республиканинг 35 та тижорат банкларини, шу жумладан миқёси ва filial тармоғи бўйича таснифланган 20 та йирик молия институтларини ва кичик деб таснифланган 15 та банкни қамраб олади. Методология Миллий ўртача кўрсаткичлар ва халқаро стандартлар, шу жумладан Базел қўмитаси талаблари билан таққосланган 27 кўрсаткични таҳлил қилишга асосланган. Рейтинг шаффофликни ошириш ва молия тизимига ишончни мустаҳкамлаш учун муҳим восита бўлиб хизмат қилади. Ушбу ёндашув халқаро амалиётга мос келади ва дунёнинг етакчи молия институтлари томонидан қўлланилади.
Q4, 2025 учун молиявий натижалар
Ҳисобот даврида банк секторининг жами активлари 892,9 trln.so ъ мни ($74,2 млрд.), мажбуриятлар еса 759,8 трлн. сўмни ($63,1 млрд.) ташкил етди. Кредитлаш 13% га ошди, депозитлар еса 31% га ўсди. Хорижий валютадаги операцияларнинг улуши камайди, бу миллий валютанинг мустаҳкамланишидан далолат беради. Соф фойда 13,5 trillion сўмга ($1,1 бн) етди, бу ўтган йилга нисбатан 57,1 фоизга кўпдир. Кўриб чиқилаётган давр мобайнида бажарилмайдиган кредитлар улуши бир йил аввал 3.5% дан 4.3% гача камайди ва портфел сифати яхшиланганига ишора қилди. Шу билан бирга, баъзи банкларда бу кўрсаткич сектор ўртача кўрсаткичидан юқори бўлиб қолмоқда. Капиталнинг етарлилик коеффициенти minimal меъёрий талаблардан 1,4 баравар ошиб, банк секторининг барқарорлигини тасдиқлайди.
Q4 2025 учун йирик банкларнинг фаолият рейтинги
Q4 2025 натижалари шуни кўрсатадики, сектор раҳбарлари барқарор позицияларни сақлаб қолишган, рейтинг доирасидаги ўзгаришлар еса чекланган. Енг кўзга кўринган тараққиётни учта позицияга кўтарилган СҚБ намойиш етди. Ижобий динамика Давр Банк, Orient Finance Банк, Халқ Банк ва Ипотека Банк томонидан ҳам қайд етилди, буларнинг барчаси умумий рейтингдаги мавқеини яхшилади. Шу билан бирга, фақат иккита йирик банк фаолиятнинг пасайишини кўрсатди. Invest Finance Банк ва Алоқа Банк умумий рейтингда мос равишда тўрт ва учта позицияга тушиб кетди. Умуман олганда, 13 та банк фаолият рейтингида ўз позицияларини сақлаб қолди, бу еса рақобатнинг кучайиши шароитида институтларнинг операцион самарадорлик, етарли ликвидлик, активлар сифати ва молиявий барқарорликни сақлаш қобилиятини акс еттиради. Асосий кўрсаткичлар динамикаси Молиявий воситачиликда Тенге Банк ва Ипак йўли Банк ресурсларни жалб қилиш ва тақсимлаш самарадорлигининг пасайишини кўрсатди, мос равишда тўрт ва учта позицияни йўқотди. Миллий Банк, Асиа Alliance Банк, Анор Банк, БДБ ва Микрокредитбанк ҳам ушбу тоифадаги битта позицияга тушиб кетишди. Молиявий инклюзия бўйича Orient Finance Банк, Халқ банки, Агробанк, БДБ ва Ипотека Банк учун бир позицияли пасайиш қайд етилди. Активлар сифатига келсак, олтита йирик банк пасайишни қайд етди. Агробанк учта позицияни йўқотди, Миллий Банк, Траст Банк, Анор Банк, Алоқа Банк ва Асака Банк ҳар бири иккита позицияни йўқотди. Сектордаги умумий ижобий фойда динамикасига қарамай, иккита банк рентабелликнинг пасайишини қайд етди, яъни Миллий Банк ва Анор Банк, улар мос равишда икки ва битта позицияга тушиб кетди. Бошқарув самарадорлигида Микрокредитбанк ва Анор Банк учун заиф позициялар кузатилди, иккаласи ҳам иккита позициядан паст. Ликвидлик нуқтаи назаридан мамлакатдаги барча йирик банкларнинг деярли учдан бир қисми Давр банки томонидан қайд етилган енг кескин пасайиш билан олтита позицияни йўқотди, Агробанк еса рейтингни ёпиб, ушбу кўрсаткич бўйича сўнгги позицияга тушди. Q4 2025 учун кичик банкларнинг фаолият рейтинги Кичик банклар гуруҳида нисбий барқарорлик сақланиб қолади. Раҳбарлар ўз позицияларини сақлаб қолишди. Ушбу тоифадаги асосий ўзгаришлар ўрта даражадаги сегментда ҳам содир бўлди, бу ерда бир нечта банклар молиявий воситачиликнинг ўсиши ва юқори рентабеллик туфайли ўз мавқеини яхшиладилар. Ушбу гуруҳда 15 та молия институтидан олтитаси, шу жумладан рейтинг раҳбари Universal Банк ўз позицияларини сақлаб қолди. Шу билан бирга, бешта банк пасайишни қайд етди, енг катта пасайиш Зираат банкида кузатилди ва учта позицияни йўқотди, Апех Банк еса умумий рейтингда учта позицияга кўтарилди. АВО Банк ва Мадад Invest Банк ҳар бири иккита позицияни қўлга киритди, Окто Банк еса битта позицияни егаллади ва умумий гуруҳ рейтингида учинчи ўринни егаллади.
Жафар Хидиров, Банк-Молия тадқиқотлари сектори мудири
